{"id":1583,"date":"2021-10-29T19:29:27","date_gmt":"2021-10-29T17:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/news\/dall_ambasciata\/2021\/10\/esempio-e-sacrificio-della-divisione-2\/"},"modified":"2021-10-29T19:29:27","modified_gmt":"2021-10-29T17:29:27","slug":"esempio-e-sacrificio-della-divisione-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/news\/dall_ambasciata\/2021\/10\/esempio-e-sacrificio-della-divisione-2\/","title":{"rendered":"SHEMBULLI DHE SAKRIFICA E DIVIZIONIT \u201cPERUGIA\u201d N\u00cb SHQIP\u00cbRI N\u00cb EPILOGUN HISTORIK T\u00cb VJESHT\u00cbS S\u00cb VITIT 1943"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>SHEMBULLI DHE SAKRIFICA E DIVIZIONIT \u201cPERUGIA\u201d N\u00cb SHQIP\u00cbRI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>N\u00cb EPILOGUN HISTORIK T\u00cb VJESHT\u00cbS S\u00cb VITIT 1943<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse sot kujtojm\u00eb sakrific\u00ebn sublime t\u00eb ushtar\u00ebve italian\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb luft\u00eb, t\u00eb atyre jet\u00ebve t\u00eb reja t\u00eb brezit t\u00eb \u201999 t\u00eb k\u00ebputura n\u00eb lule t\u00eb rinis\u00eb, nuk mund t\u00eb mos u drejtojm\u00eb atyre gjith\u00eb respektin dhe mir\u00ebnjohjen ton\u00eb. Atyre nuk duhet t\u2019u mungoj\u00eb kurr\u00eb mir\u00ebnjohja jon\u00eb p\u00ebr ndjenj\u00ebn e Kombit q\u00eb rigjet\u00ebn pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb eg\u00ebr llogoresh, e cila kulmoi me fitoren e 4 n\u00ebntorit 1918 dhe q\u00eb i dha fund n\u00eb Itali konfliktit t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrgjaksh\u00ebm t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Ai 4 n\u00ebntor 1918 i dha thell\u00ebsisht form\u00eb t\u00eb ardhmes s\u00eb shteteve evropiane dhe ndikoi p\u00ebrfundimisht n\u00eb rrjedh\u00ebn e historis\u00eb s\u00eb gjith\u00eb shekullit t\u00eb XX.<\/p>\n<p>Plot 8000 nga ata t\u00eb rinj humb\u00ebn jet\u00ebn pik\u00ebrisht k\u00ebtu n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00ebse vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast do t\u00eb marrim parasysh edhe ngjarjet e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, numri i sakt\u00eb i ushtar\u00ebve italian\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri do t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb rreth 28.000 veta, edhe p\u00ebr shkak t\u00eb epilogut tragjik historik t\u00eb ndodhur n\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 1943, pas Arm\u00ebpushimit me anglo-amerikan\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb ve\u00e7anti, duhet kujtuar se n\u00eb shtatorin e vitit 1943, n\u00eb Shqip\u00ebri ishin vendosur garnizonet e Armat\u00ebs s\u00eb IX t\u00eb Ushtris\u00eb Mbret\u00ebrore italiane, e ndar\u00eb n\u00eb dy Korparmata dhe gjasht\u00eb Divizione (Perugia, Parma, Brennero, Firenze, Arezzo, Puglie). Arm\u00ebpushimi i 8 shtatorit, si\u00e7 dihet, shkaktoi nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb komand\u00eb-kontrollit, aq sa Komanda e Lart\u00eb l\u00ebshoi urdhra jo t\u00eb qart\u00eb rreth q\u00ebndrimit q\u00eb duhet t\u00eb mbanin trupat italiane, n\u00eb ve\u00e7anti ndaj gjerman\u00ebve.<\/p>\n<p>Pas luftimesh t\u00eb ashpra, m\u00eb 11 shtator trupat gjermane hyn\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb ku arrestuan Komandantin e Armat\u00ebs s\u00eb IX, Gjen. ROSI, dhe e detyruan t\u00eb jepte urdh\u00ebr p\u00ebr dor\u00ebzimin e arm\u00ebve duke marr\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim premtimin, jo t\u00eb besuesh\u00ebm, p\u00ebr riatdhesimin e Divizioneve q\u00eb ishin n\u00ebn komand\u00ebn e tij: nj\u00eb urdh\u00ebr i till\u00eb u pasua me refuzimin e komandant\u00ebve t\u00eb Divizioneve, duke r\u00ebn\u00eb ndesh me nderin ushtarak, dhe fillimin e p\u00ebshtjellimit n\u00eb radh\u00ebt e nj\u00ebsive italiane. \u00c7do komandant Divizioni u soll sipas situat\u00ebs ku ndodhej: disa u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb arrinin brigjet p\u00ebr t\u00eb hipur n\u00eb anijet drejt Italis\u00eb, t\u00eb tjer\u00ebt u nis\u00ebn drejt maleve n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb territorit p\u00ebr t\u00eb mos u kapur rob dhe p\u00ebr t\u2019iu bashkuar m\u00eb pas l\u00ebvizjes \u00e7lirimtare shqiptare. N\u00eb \u00e7astin e arm\u00ebpushimit, Divizioni \u201cPerugia\u201d ndodhej n\u00eb <em>Gjirokast\u00ebr, Delvin\u00eb, Jorgucat, Tepelen\u00eb, K\u00eblcyr\u00eb dhe P\u00ebrmet<\/em>.<\/p>\n<p>Pasi kishte humbur lidhjet me komandat eprore, Divizionit \u201cPerugia\u201d iu desh t\u00eb menaxhonte vet\u00eb kriz\u00ebn q\u00eb pasoi 8 shtatorin; m\u00eb 21 shtator mb\u00ebrriti n\u00eb Sarand\u00eb, ku u rreshtua n\u00eb mbrojtje t\u00eb portit, duke i ofruar mbrojtje mij\u00ebra ushtar\u00ebve t\u00eb Divizionit \u201cParma\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb 26 shtator, gjerman\u00ebt u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb zbarkonin n\u00eb Sarand\u00eb, por zbarkimi u spraps dhe Divizioni \u201cPerugia\u201d mori 15 rob\u00ebr. Dit\u00ebt q\u00eb pasuan ishin t\u00eb mbushura me pasiguri. Kur m\u00eb n\u00eb fund mb\u00ebrriti lajmi se anijet italiane do t\u00eb mb\u00ebrrinin n\u00eb Porto Palermo, Komandanti urdh\u00ebroi &#8211; duke pasur parasysh edhe k\u00ebrc\u00ebnimin e af\u00ebrt gjerman &#8211; t\u00eb l\u00ebvizej drejt veriut. Gjat\u00eb l\u00ebvizjes drejt Porto Palermos, me besimin se do t\u00eb hipnin n\u00eb anije, u dha urdhri q\u00eb t\u2019i dor\u00ebzonin arm\u00ebt te partizan\u00ebt shqiptar\u00eb. M\u00eb 28 shtator, ushtar\u00ebt e Divizionit \u201cPerugia\u201d arrit\u00ebn n\u00eb Porto Palermo, por nuk i gjet\u00ebn anijet aty, pasi Aleat\u00ebt nuk i kishin d\u00ebrguar nga portet e Italis\u00eb s\u00eb \u00e7liruar.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, gjerman\u00ebt kishin nisur nga jugu dhe nga veriu i Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00eb operacion p\u00ebr t\u00eb kapur ushtar\u00ebt italian\u00eb. Repartet e Divizionit \u201cPerugia\u201d, tanim\u00eb pa arm\u00eb, u ndan\u00eb n\u00eb grupe dhe me ndihm\u00ebn e popullat\u00ebs shqiptare k\u00ebrkuan streh\u00eb n\u00eb kodrat n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb territorit. Sidoqoft\u00eb, spastrimet gjermane nuk u dhan\u00eb mund\u00ebsi shp\u00ebtimi dhe gradualisht pothuajse t\u00eb gjith\u00eb italian\u00ebt u zun\u00eb rob.<\/p>\n<p>Trajtimi q\u00eb iu b\u00eb nga gjerman\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri ishte i ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb ushtar\u00ebve italian\u00eb n\u00eb ishujt grek\u00eb (<em>nderimi yn\u00eb shkon edhe p\u00ebr sakrific\u00ebn e t\u00eb gjith\u00eb Divizionit \u201cAqui\u201d n\u00eb Qefaloni, ku u masakruan m\u00eb shum\u00eb se 9000 burra<\/em>). U vendos q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb oficer\u00ebt t\u00eb vriteshin, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb d\u00ebrgoheshin n\u00eb kampet e p\u00ebrqendrimit.<\/p>\n<p>Ushtarak\u00ebt italian\u00eb t\u00eb Divizionit \u201cPerugia\u201d u akuzuan se kishin sprapsur me arm\u00eb p\u00ebrpjekjen e zbarkimit gjerman n\u00eb Sarand\u00eb, se kishin ndihmuar nisjen e disa kontigjenteve drejt Pulias, t\u00eb pushtuar nga anglo-amerikan\u00ebt, dhe se kishin bashk\u00ebpunuar me partizan\u00ebt shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Epilogu tragjik u zhvillua midis 4 dhe 7 tetorit n\u00eb dy vende t\u00eb ndryshme. M\u00eb 4 tetor, n\u00eb Gjirin e Limionit u vran\u00eb Komandanti i Divizionit, Gjeneral CHIMINELLO, dhe Shefi i Shtabit. T\u00eb nes\u00ebrmen, z\u00ebvend\u00ebs komandanti i Divizionit, kolonel Giuseppe Adami, shkruan n\u00eb ditarin e tij: \u201coficer\u00ebt, t\u00eb ndar\u00eb nga trupa, u hip\u00ebn nga tet\u00eb vet\u00eb n\u00eb varka, u d\u00ebrguan n\u00eb det t\u00eb hapur dhe u hodh\u00ebn n\u00eb det, nuk dihet n\u00ebse pasi u pushkatuan apo jo\u201d, nd\u00ebrsa \u201cushtar\u00ebt q\u00eb nga plazhi shikojn\u00eb t\u00eb pafuqish\u00ebm k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr \u00e7njer\u00ebzore\u201d. Sipas disave, k\u00ebt\u00eb fat e pat\u00ebn 120 Oficer\u00eb, sipas disa t\u00eb tjer\u00ebve 150 Oficer\u00eb. 32 Oficer\u00eb t\u00eb tjer\u00eb u kap\u00ebn dhe u pushkatuan n\u00eb Ku\u00e7, jo larg nga Saranda, m\u00eb 7 tetor.<\/p>\n<p>Nga kjo histori kujtojm\u00eb disa figura q\u00eb treguan heroiz\u00ebm t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebve iu dha Medalja e Art\u00eb e Trim\u00ebris\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb <strong>Kol. Gustavo LANZA<\/strong>, Komandant i regjimentit t\u00eb 129, i cili kund\u00ebrshtoi urdhrin p\u00ebr t\u00eb dor\u00ebzuar arm\u00ebt dhe, kur u kap pas nj\u00eb beteje t\u00eb ashp\u00ebr, u p\u00ebrpoq, duke marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr gjith\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb, t\u2019i shp\u00ebtonte njer\u00ebzit e tij nga rapresalja; si dhe <strong>N.Kol. Emilio CIRINO<\/strong> i cili, pasi udh\u00ebhoqi kthimin n\u00eb Pulia t\u00eb disa reparteve, vendosi t\u00eb kthehej n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb t\u00eb mos braktiste Nj\u00ebsin\u00eb e tij. Viktimat e tjera t\u00eb masakr\u00ebs u dekoruan me Medaljen e Argjendt\u00eb t\u00eb Trim\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Rreth 170 ushtar\u00eb t\u00eb mbijetuar t\u00eb Divizionit \u201cPerugia\u201d u bashkuan m\u00eb pas me Batalionet \u201cGramsci\u201d dhe \u201cMatteotti\u201d, t\u00eb krijuara nga nj\u00ebsit\u00eb e tjera t\u00eb pranishme n\u00eb Shqip\u00ebri. K\u00ebto batalione mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb operacione t\u00eb shumta kund\u00ebr gjerman\u00ebve, kontribuan n\u00eb \u00e7lirimin e kryeqytetit dhe mund\u00ebn t\u00eb parakalonin, si \u00e7lirimtar\u00eb, n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 28 n\u00ebntor 1944.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"resource\/img\/2021\/11\/1_-_fante_aeroporto_di_herat_-_afghanistan.jpg\" alt=\"1 fante aeroporto di herat afghanistan\" width=\"750\" height=\"500\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"resource\/img\/2021\/11\/2_-_eurofighter_in_volo_tattico_sul_mediterraneo.jpg\" alt=\"2 eurofighter in volo tattico sul mediterraneo\" width=\"750\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"resource\/img\/2021\/11\/3_-_portaerei_garibaldi_in_navigazione.jpg\" alt=\"3 portaerei garibaldi in navigazione\" width=\"750\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"resource\/img\/2021\/11\/4_-carabinieri_protezione_ambiente.jpg\" alt=\"4 carabinieri protezione ambiente\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SHEMBULLI DHE SAKRIFICA E DIVIZIONIT \u201cPERUGIA\u201d N\u00cb SHQIP\u00cbRI N\u00cb EPILOGUN HISTORIK T\u00cb VJESHT\u00cbS S\u00cb VITIT 1943 N\u00ebse sot kujtojm\u00eb sakrific\u00ebn sublime t\u00eb ushtar\u00ebve italian\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb luft\u00eb, t\u00eb atyre jet\u00ebve t\u00eb reja t\u00eb brezit t\u00eb \u201999 t\u00eb k\u00ebputura n\u00eb lule t\u00eb rinis\u00eb, nuk mund t\u00eb mos u drejtojm\u00eb atyre gjith\u00eb respektin dhe mir\u00ebnjohjen ton\u00eb. [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-1583","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1583\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ambtirana.esteri.it\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}